68. Zoeë kalle vae...


‘nen Echte Wieërter és gruuëts op zien dialect. Ve weîte oongerhând wul det ’t Wieërts nogal aafwiêktj vanne ânger Limburgse taaltjes. Dék kriêge vae te huuëre det vae mét oeëze tj-klânk  wat ewég hebbe van Chineze: ”Gehadj, gekochtj, gewoeëndj.” Dieës wies van kalle in tieëgestélling tot bevuuërbieëldj de Mestreechtenaer dae ‘t hultj op: ”Gekoch, gemaak, gedach.”

Ein van dieës daag zoog ich op facebook e filmke van 'nen iêverige Wieërter dae toevallige verbeejgêngers toetsjdje op ’t verstaon van ’t Wieërts. Hae neumdje allerlej Wieërter wuuërd en vroog of ze ouch wiste waat di-j wuuërd beteîkendje. Oftj noow towvâl woor of per óngelök expres hae haaj ammèr minse vuuër de microfoon di-j ântwoeërdje mét ’n haarde G. Ge kintj toch neet verwachte det hieël Hollendj oeës schoeën woeërdebook Zoeë kalle vae van boete hieët gelieërdj. Wi-j ich det leef laeve oppe computer zoog, dach ich beej m’n eige: ”Waat zeedjae ‘ne siême. Légktj de geboeëre Wieërter mer ‘s echte Wieërter wuuërd vuuër. Ich dînk dejje uch dan verschriktj vanne uutkómst.”

Ich mót trawwes towgaeve detj wul kwânt woor um aan te huuëre waat di-j ‘boetelanders’    bakdje van oeës wuuërd as snuffeltèr, pertungskes en peddemoeëk. Mer jae, zoeë kindje ederein vörre gek haoje.

Ajje zoeë as ich zeetj groeëtgebrachtj mét dialect kalle dan lieërdje ’t ABN as ’n twieëdje taal. Noow maaktj e wécht zich rap genóg ’n taal eige. Vae, Limburgers, zeen inne kortste kieëre ingebörgerdj. Mer sjuus as minse di-j van wiêt aaf kaome, bliêve d’r wuuërd di-jje neet zoeë dék gebroêktj in eur moôderstaal hânge.

Zoeë haaj ich in ’t begîn van miene traw mote mét de name vanne greuntjes. Ich huuërdje -teminste in mien oeëre- minse arige dinger zégke beej de greuntjesboor: “Ik had graag een rode kool.” Ich vóng det zoeë naaks klînke. Mer jae, as ich op mien meneer aan ’t vertale sloog, kloonk det ouch mer gek: “Ik had graag een hötje rood moes.” Ich veuldje wul det di-j uutspraok ouneet klopdje. Ouch ’t koupe van prej brach mich in verlaegenheid: ”Een spier prei of een bosseltje selderij.” ’t Staaldje nêrges op. Mer jae, waat wildje? Ich haatj nog noeëts aanne hând gehadj. Gelökkig bin ich slûm genóg um mich de gooj wuuërd in ’t Hollands eige te make.

En toch gebuuërtj ’t nog wul ‘s det ich métte moond vôl tang staon. Ich zoot mét miene kleinzoeën in ’t theater te geniete van ‘Soldaat van Oranje’. De soldaote op ’t tenieël schoeëte rejaal. Miene kleinzoeën vroog: “Oma, waar schieten ze mee dat het zo stinkt?” Ich haatj al geroeëke: aojerwétse pertungskes. ’t Hieët mich zieëker ‘nen daâg gekosj ieër ich wis wi-j pertungskes in ’t Hollands hote....

Ge kintj nog zoeë good as Limburger eur bést doon um zoeëgezagdj tegooj te kalle, aaf en tow valdje nog wul ‘s doeër de mang. Zoeë vertéldje e maegtje uut Maris mich zien ervaring. As joonk verpleegsterke waas ’t maegtje in opleî-jing in ’t Wieërter gesticht. Mét ‘ne wat aojere collega zoetj ‘ne patiënt verzörge en zien kamer op orde brînge. De Wieërter verpleegster sloog vuuër: ”We verzorgen eerst de patiënt en in de gang verschonen we het bed.” ’t Joonk maegtje dos niks te zégke mer dach beej z’n eige: ”Waat ‘ne flawwekûl ! Mótte ve ieërst det béd oppe gânk zétte. Det és mer wêrk gezochtj.”

’t Oeëvermandje zien verlaegenheid en vroog z’ne collega um bescheîd. Same koste ze d’r hertelik um lache. ’t Béd hooje neet nao de gânk en woort innegang (oongertösse) verzeen van zuûver béddegood.

Ton Bijsterveld-Claessens, juni 2016